Վրաստանի կառավարությունը արաբական Eagle Hills ընկերության հետ կնքված ներդրումային և բաժնետիրական պայմանագիրը դասել է առևտրային գաղտնիքի շարքին։ Սա նշանակում է, որ երկրի պատմության մեջ ամենամեծ՝ 6.6 միլիարդ դոլար արժողությամբ ներդրումային նախագծի պայմանների մանրամասները չեն հրապարակայնացվի։
Վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեի հրամանով նախագծին վերաբերող բոլոր փաստաթղթերը, այդ թվում՝ համաձայնագրերի հավելվածները, դասակարգվել են որպես «առևտրային գաղտնիք»։ Այս ձևակերպումը հիմնված է Ընդհանուր վարչական օրենսգրքի դրույթների վրա, որը թույլ է տալիս դասակարգել այն տեղեկատվությունը, «որի բացահայտումը կարող է վնասել կազմակերպության մրցունակությանը»։
Խոսքը կառավարության, Eagle Hills Development Holdings Limited-ի, Jaona Investment-ի, Eagle Hills Georgia-ի և Վրաստանի էկոնոմիկայի նախարարության միջև կնքված համաձայնագրերի մասին է։
Դրանք սահմանում են Թբիլիսիի մոտ գտնվող Կրծանիսիի անտառում (մոտավորապես 590 հա) և Բաթումիի մոտ գտնվող Գոնիոյի ափամերձ տարածքում (260 հա) բնակելի, առևտրային և զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների խոշորածավալ նախագծերի իրականացման կանոնները։
Eagle Hills Georgia-ն ներկայումս 100%-ով պատկանում է Eagle Hills Development Holdings Limited-ին (UAE): Կառավարությունը նախկինում խոստացել էր, որ պետության բաժնեմասը ընկերությունում կկազմի 33.33%, սակայն դա դեռևս չի արտացոլվել գրանցման տվյալներում։
«Վրացական երազանք»-ը Eagle Hills նախագիծը անվանում է Վրաստանի պատմության մեջ ամենամեծ օտարերկրյա ներդրումը: Վարչապետ Կոբախիձեն հայտարարել է, որ դա «կդառնա ներդրողների վստահության խորհրդանիշ երկրում» և կստեղծի հազարավոր աշխատատեղեր։
Այնուամենայնիվ, իրավաբանները, տնտեսագետները և բնապահպանները զգուշացնում են, որ գործարքը պարունակում է պետական սեփականության նկատմամբ վերահսկողության կորստի, շրջակա միջավայրի վրա բացասական հետևանքների և ժողովրդագրական տեղաշարժերի լուրջ ռիսկեր։
Eagle Hills-ը, որը գտնվում է Աբու Դաբիում, և հիմնադրել է Մոհամեդ Ալի Ալաբբարին (Emaar Properties-ի հիմնադիր, Բուրջ Խալիֆայի կառուցապատող), նախագծեր է իրականացնում ավելի քան 17 երկրում: Ի դեպ, Ալբանիայում, Հնդկաստանում և Խորվաթիայում կառուցապատողի գործունեությունը հայտնի է կոռուպցիոն սկանդալներով և դատական գործընթացներով: Քննադատները զգուշացնում են, որ վրացական համաձայնագրում թափանցիկության բացակայությունը ստեղծում է նմանատիպ ռիսկերի հավանականություն:
Իրավական տեսանկյունից
Իրակլի Կոբախիձեն հայտարարել է, որ վրացական պետության և արաբական ըկերության միջև հնարավոր դատական վեճի դեպքում Ցյուրիխի արբիտրաժային դատարանը գործը կքննարկի բրիտանական օրենսդրության համաձայն։
«Իհարկե, զարգացման նախագիծն ինքնին իրականացվում է վրացական օրենսդրության համաձայն», — ասել է Կոբախիձեն՝ պատասխանելով ընդդիմադիր պատգամավոր Գիորգի Շարաշիձեի հարցին, ապա հավելել.
«Վրացական պետությունը չի ստանձնում որևէ ֆինանսական պարտավորություն, որևէ ֆինանսական երաշխիք կամ որևէ ոչ ստանդարտ պայման գործընկեր ընկերության օգտին։ Վրացական պետությունը լիովին ազատ է պարտավորություններից, մենք մտնում ենք այս նախագծի մեջ հողատարածքներով, հողամասերով։ Ներդրողը պարտավորվում է ամբողջությամբ ապահովել նախագծի ֆինանսավորումը և իրականացնել նախագծի կառավարումը։ Պարտավորություններն ամբողջությամբ ընկերության կողմն են»։
Իրավաբաններն ու տնտեսագետները նշում են, որ շինարարության և ֆինանսական ժամկետների առումով կան բազմաթիվ անորոշություններ։ Նրանցից ոմանք կարծում են, որ նախագիծն ավելի շատ «վնասակար» է, քան օգտակար։
«Անհավատալի է, որ այնպիսի միջավայրում, որտեղ ներդրողները փախչում են, ինչ-որ մեկը կարող է ներդնել 6 միլիարդ դոլար», — ասել է իրավաբան և նախկին խորհրդարանական Իրակլի Աբեսաձեն։
Բնապահպանություն
Բնապահպանները նույնպես հարցեր ունեն նախատեսված նախագծի վերաբերյալ։ Նրանք կարծում են, որ նախագիծը ամենամեծ խնդիրը կստեղծի հենց Թբիլիսիի համար։ Բնապահպանների կարծիքով, այս տարածքը՝ անտառը, համարվում է մայրաքաղաքի հանգստի գոտի և գործնականում միակ անտառն է Քուռ գետի երկայնքով։
Նրանց կարծիքով, լայնածավալ նախագիծը կազդի քաղաքի ամբողջ ենթակառուցվածքների վրա։
«Մենք կորցնում ենք Թբիլիսիի արտանետումները կլանող կանաչ տարածքները», — ասել է շրջակա միջավայրի նախկին նախարար Նինո Չխոբաձեն։
Նրա կարծիքով, նախագիծը ամենամեծ խնդիրը կստեղծի հենց Թբիլիսիի համար, և սա միակ միջանցքն է, որով մայրաքաղաքը բնականորեն օդափոխվում է։
Նինո Չխոբաձեի խոսքով՝ նման մասշտաբի նախագիծը կազդի քաղաքի ամբողջ ենթակառուցվածքների վրա՝ ջրամատակարարման և կոյուղու համակարգերի, տրանսպորտային մայրուղիների վրա և նույնիսկ կփոխի ժողովրդագրական պատկերը։
«Քաղաքը պատրա՞ստ է դրան», — հռետորական հարց է տալիս Նինո Չխոբաձեն։
Կրոնական տեսանկյունից
Eagle Hills-ի նախագծերի վերաբերյալ վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն, պատասխանելով «Վրացական երազանք» կուսակցության անդամների հարցերին, նշել է, որ գաղտնի համաձայնագիրը չի ներառում որևէ ոչ առևտրային կետ, ինչպիսիք են մզկիթների կառուցումը կամ օտարերկրացիների համար արտոնությունները՝ ի վնաս Վրաստանի քաղաքացիների։
«Այս համաձայնագիրը չի նախատեսում որևէ մզկիթի կառուցում։ Ավելին, կարելի է ասել, որ համաձայնագիրը չի ներառում որևէ ոչ առևտրային կետ։ Վերցնենք, օրինակ, մզկիթները կամ նույնիսկ արտոնությունները օտարերկրյա գնորդների համար։ Այս համաձայնագիրը որևէ արտոնություն չի նախատեսում, այդ թվում՝ բնակության թույլտվությունների տրամադրման առումով։ Ավելին, համաձայնագիրը չի ներառում որևէ խտրական կետ ի վնաս Վրաստանի քաղաքացիների։ Օրինակ, չի նշվում, թե ով կարող է լինել աշխատող, գնորդ և այլն։ Այս ամենը կկարգավորվի համապատասխան շուկայական հարաբերություններով, ինչպես դա տեղի է ունենում այլ ներդրումների դեպքում», — հայտարարել է Կոբախիձեն։
Վրաց ուղղափառ եկեղեցու Մեստիայի և Վերին Սվանեթիի թեմն անընդունելի է հայտարարել Eagle Hills զարգացման ընկերության կողմից երկրում իրականացվող նախագծերի իրականացումը՝ կոչ անելով վրացական իշխանություններին հրաժարվել համաձայնագրից։
«Հայրենիքի հողերը օտար պետության քաղաքացիներին վաճառելու հարցը չի կարող դիտարկվել միայն տնտեսական կամ իրավական տեսանկյունից։ Դա ունի սոցիալական, ժողովրդագրական և հոգևոր նշանակություն:
Մենք կոչ ենք անում բոլորին՝ կառավարությանը, հասարակությանը և յուրաքանչյուր քաղաքացու. մենք կանգնած ենք ոչ միայն ազգային, այլև հոգևոր և պատմական ընտրության առաջ։ Այս ընտրությունը կորոշի, թե արդյոք Վրաստանը կմնա օրհնված երկիր, թե կկործանվի նույն անփութության պատճառով, որը ոչնչացրել է այդքան շատ ազգերի», — ասված է Facebook-ում տարածված հայտարարության մեջ։
