Վերջին շրջանում Հայաստանի և Վրաստանի միջև հարաբերությունների դինամիկան ակտիվացել է՝ ստանալով ռազմավարական գործընկերության կարգավիճակ։

Այս գործընթացի հերթական գործնական քայլը, ըստ հասարակության, դարձավ Վրաստանի էկոնոմիկայի և կայուն զարգացման փոխնախարար Մարիամ Քվրիվիշվիլիի աշխատանքային այցը Երևան, որի առանցքում քաղաքացիական ավիացիայի ոլորտում երկկողմ համագործակցության խորացումն էր։ Վերջին օրերին աշխատանքային այցով Վրաստան էր ժամանել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

Քվրիվիշվիլիի այցի օրակարգը և քննարկված հարցերը

Մարիամ Քվրիվիշվիլիի հանդիպումները Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության, նաև Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի ներկայացուցիչների հետ, ներառել են մի քանի հիմնական ուղղություններ.

1. Թռիչքների հաճախականության ավելացում. կողմերը քննարկել են Երևան-Թբիլիսի և Երևան-Բաթումի ուղղություններով չվերթերի քանակի ընդլայնման հնարավորությունը։ Սա դիտարկվում է որպես պատասխան երկու երկրների միջև ուղևորահոսքի շարունակական աճի։

2. Տարանցիկ հնարավորությունների համակարգում. Քանի որ թե՛ Երևանի, թե՛ Թբիլիսիի օդանավակայանները ծառայում են որպես տարանցիկ կետեր դեպի Եվրոպա և Մերձավոր Արևելք, քննարկվել է չվացուցակների առավել արդյունավետ համադրման հարցը։

Ըստ Վրաստանի էկոնոմիկայի նախարարության՝ կողմերը ողջունել են ոչ միայն Թբիլիսի և Երևան, այլև երկու երկրների այլ քաղաքներում ևս ուղիղ չվերթերի իրականացման հեռանկարը։

«Կողմերը համաձայնել են սկսել աշխատանքն այս ուղղությամբ», — ասված է էկոնոմիկայի նախարարության մամուլի հաղորդագրության մեջ։

Էկոնոմիկայի և կայուն զարգացման նախարարը Հայաստանի տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանի հետ քննարկել է Վրաստանի և Հայաստանի միջև տրանսպորտի ու էներգետիկայի ոլորտներում համագործակցության առաջնահերթ հարցերը։ Հանդիպումը տեղի է ունեցել վրացական պատվիրակության Հայաստան կատարած այցի շրջանակներում։

Մասնագիտական շրջանակներն այս այցը գնահատում են որպես տնտեսական պրագմատիզմի դրսևորում։ Քաղաքագետների կարծիքով՝ Վրաստանի համար Հայաստանը զբոսաշրջային խոշոր շուկաներից մեկն է, իսկ Հայաստանի համար Վրաստանը կարևորագույն լոգիստիկ հանգույց է։

Որոշվել է ստեղծել մասնագիտական խումբ, որը կուսումնասիրի օդանավակայանների սպասարկման վճարների նվազեցման հնարավորությունը երկկողմ չվերթերի համար։ Տնտեսական վերլուծաբանների կարծիքով՝ սա «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագծի օդային բաղադրիչն է։ Եթե ցամաքային ճանապարհները դեռ կառուցման փուլում են, ապա օդային կապի արագ ինտենսիվացումն ամենահարմարվետ ճանապարհն է բիզնես կապերն ակտիվացնելու համար։

«Ալիք Մեդիա Վրաստան»-ի հետ զրույցում «Ժողովրդավարության հետազոտական ​​ինստիտուտի» (DRI) հիմնադիր, Վրաստանի հանրային նախկին պաշտպան Ուչա Նանուաշվիլին ընդգծեց, որ ավելին կարող է արվել երկու երկրների հարաբերությունների բարելավման և զարգացման համար.

«Ցավոք, ավելին կարող է արվել երկու երկրների հարաբերությունների բարելավման և զարգացման համար, սակայն շատ քիչ է արվում, և Վրաստանը պակաս ակտիվություն է ցուցաբերում։ Վրաստանը հեռանում է եվրոպական ինտեգրումից և մոտենում է Ռուսաստանին, մինչդեռ Հայաստանը քայլեր է ձեռնարկում Եվրոպային ու Ամերիկային մոտենալու ուղղությամբ և բազմաթիվ բարեփոխումներ է իրականացնում։ Հենց այս արտաքին քաղաքական հետագիծն է ազդում երկու երկրների հարաբերությունների զարգացման դինամիկայի վրա։ Վրաստանի՝ եվրաինտեգրման ուղի վերադառնալու դեպքում այս գործընթացը շատ ավելի դինամիկ և արդյունքահեն կլիներ»,- ասաց նա։

«Վրաստանի հայ համայնքային հարթակ»-ի նախագահ, միջազգային հարցերով փորձագետ Գիորգի Թումասյանն էլ իր հերթին, «Ալիք Մեդիա Վրաստան»-ի հետ զրույցում անդրադառնալով վերոնշյալ թեմային, նշեց հայկական բեռնատարների վարորդներին սահմանին հանդիպող խնդիրները.

«Հաշվի առնելով այն մթնոլորտը, որը ձևավորվել է Հայաստանից և դեպի Հայաստան ժամանող բեռնատարներին վերաբերող խնդիրների ուղղությամբ, ինչը հաստատում են նաև Գևորգ Պապոյանը և Մարիամ Քվրիվիշվիլին, կարծում եմ, այս ֆոնին խնդրահարույց է խոսել որևէ հարաբերությունների զարգացման և խորացման մասին. կա առկա խնդիր, որի մասին դեռ որևէ պատասխան (Մարիամ Քվրիվիշվիլիից՝ Վրաստանի Էկոնոմիկայի նախարար) չի ստացվել»,-ընդգծեց Թումասյանը։

Հիշեցնենք. Factor.am-ին ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը հայտնել է, որ Վրաստանի սահմանին հայ վարորդների տեղաշարժի խոչընդոտման խնդրահարույց հարցի շուրջ զրուցել է Վրաստանի էկոնոմիկայի նախարար Մարիամ Քվրիվիշվիլիի հետ՝ վերջինիս Հայաստան կատարած այցի ժամանակ։

Պապոյանի խոսքով՝ Մարիամ Քվրիվիշվիլին խոստացել է պարզել հարցը, սակայն դեռ պատասխան չեն ստացել. ըստ նախարարի՝ Հայաստանի կառավարությանն անհասկանալի է, թե ինչու է վրացական կողմը կանգնեցնում Ռուսաստանից Վրաստան մուտք գործած հայ վարորդներին։

Հայաստան-Վրաստան տնտեսական հարաբերություններ

Վրաստան էր այցելել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Այցի շրջանակներում կայացել է հանդիպում վարչապետներ Իրակլի Կոբախիձեի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև։ Բացի այդ, տեղի ունեցավ Վրաստան-Հայաստան միջկառավարական տնտեսական համագործակցության հանձնաժողովի 15-րդ նիստը, որտեղ ստորագրվել է երկրների միջև տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի արձանագրությունը։

«Վրաստանի և Հայաստանի տնտեսական հարաբերությունները խորանում են, ինչը հիմնված է առկա երկարամյա ավանդույթի վրա։ Հայ զբոսաշրջիկների համար Վրաստանը եղել է, կա և կլինի հանգստի ու այցելության ամենանվիրական վայրը»,- հայտարարել է Վրաստան այցելած Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը` Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեի հետ համատեղ ճեպազրույցի ժամանակ։

Նա խոսել է Վրաստանի և Հայաստանի միջև տնտեսական համագործակցության խորացման հեռանկարների մասին և նշել, որ Վրաստանից ևս աճում են զբոսաշրջիկների այցերը Հայաստան։

«Պատիվ ունեմ ներկա գտնվելու հերթական հանդիպմանը։ Այս ձևաչափը կոչվում է Հայաստան-Վրաստան միջկառավարական տնտեսական համագործակցության հանձնաժողովի 15-րդ նիստ։ Քանի որ այն 15-րդն է, դա նշանակում է, որ մեր ընկալմամբ՝ այս հարաբերությունները զարգանում են։ Մեր օրակարգի կարևոր ասպեկտն այն է, որ ունենանք էլ ավելի լավ տնտեսական արդյունքներ։ Կարևոր է նշել, որ այսօր խոսել ենք տնտեսական, երկկողմ, տարածաշրջանային և միջազգային օրակարգի մասին։ Տարբեր հարցերի շուրջ քննարկումներ ունեցանք։ Նաև տեսանք, թե որտեղ ունենք համագործակցության զարգացման ամենամեծ պոտենցիալը։

Ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեին, որ այս ողջ ընթացքում աջակցում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացին։ Ցանկանում եմ շնորհակալություն հայտնել վրաց ազգին աջակցության համար՝ այն աջակցության, որը մենք զգում և տեսնում ենք։ Այսօր Հայաստանն ու Ադրբեջանը ձևավորում են տնտեսական հարաբերություններ և կապեր Վրաստանի օգնությամբ ու աջակցությամբ. սա իսկապես գովելի է, և շնորհակալություն եմ հայտնում այս արժեքավոր ներդրման համար։

Այս հարաբերությունները կարևոր են, ինչը փաստում է այն մասին, որ մեր ակտիվ քաղաքական բարեկամությունը մշակույթի, սպորտի, տնտեսության ոլորտներում արտացոլվում է ժողովուրդների միջև հարաբերությունների վրա»,— հայտարարել է Փաշինյանը։

2026 թվականի հունվարի դրությամբ Հայաստանը Վրաստանի գլխավոր առևտրային գործընկերների շարքում զբաղեցնում է 8-րդ տեղը։ Չնայած դրան, այս ժամանակահատվածում երկու երկրների միջև շրջանառությունը նվազել է 14,6%-ով։

Ավելի կոնկրետ, Վիճակագրության ազգային ծառայության տվյալներով, եթե 2025 թվականի հունվարին Հայաստանի հետ առևտրաշրջանառությունը գերազանցում էր 50,7 մլն դոլարը, ապա 2026 թվականի նույն ժամանակահատվածում նվազել է մինչև 43,3 մլն դոլար։

Առևտրաշրջանառության մեջ ամենամեծ՝ 51,5% մասնաբաժինը բաժին է ընկել վերաարտահանմանը (ռեէքսպորտ)։ Մասնավորապես, 2025 թվականի հունվարին իրականացվել է 25,4 մլն դոլարի արտադրանքի վերաարտահանում, իսկ 2026 թվականի նույն ամսին՝ 22,3 մլն դոլարի։ Տվյալները ցույց են տալիս 12,2% անկում։

2026թ. հունվարին Հայաստան վերաարտահանված 5 հիմնական ապրանքատեսակները.

•  Մարդատար ավտոմեքենաներ — 4,058 մլն դոլարի (203 միավոր),
•  Նավթ և նավթամթերք — 2,016 մլն դոլարի (2 578 տոննա),
• Էթիլային սպիրտ, ալկոհոլային խմիչքներ — 1,311 մլն դոլարի (59,6 տոննա),
• Բուլդոզերներ, էքսկավատորներ, ճանապարհային գլանվակներ — 967,2 հազար դոլարի (12 միավոր),
• Ցիտրուսային մրգեր (թարմ կամ չորացրած) — 805,9 հազար դոլարի (1 491 տոննա)։

Վրացական արտադրանքի արտահանումը ևս նվազել է 0,9%-ով։ Ընթացիկ տարվա հունվարին Հայաստան է արտահանվել 10,7 մլն դոլարի վրացական արտադրանք, մինչդեռ նախորդ տարվա նույն ամսին այդ ցուցանիշը 10,8 մլն դոլար էր։ Վրացական արտադրանքի մասնաբաժինը շրջանառության մեջ կազմում է 24,7%։
2026թ. հունվարին Հայաստան արտահանված վրացական արտադրության 5 հիմնական ապրանքները.

• Ջրեր (հանքային և գազավորված) — 1,1 մլն դոլարի,
• Ատրակցիոնների ապրանքներ, սեղանի կամ սենյակային խաղեր — 924,6 հազար դոլարի,
• Էթիլային սպիրտ, ալկոհոլային խմիչքներ — 631,8 հազար դոլարի,
• Կենդանական կերեր — 580,9 հազար դոլարի,
• Գիպսե արտադրանք — 547,9 հազար դոլարի։

Ամենամեծ՝ 28,5% անկումը գրանցվել է Հայաստանից ներմուծման մասով։ 2025թ. հունվարին Վրաստանը Հայաստանից գնել էր 14,4 մլն դոլարի ապրանք, իսկ 2026թ. հունվարին՝ 10,3 մլն դոլարի։ Ներմուծման մասնաբաժինը շրջանառության մեջ 23,8% է։

2026թ. հունվարին Հայաստանից գնված 5 հիմնական ապրանքները.

• Էլեկտրաէներգիա — 4,026 մլն դոլարի,
• Պղնձի հանքաքարեր և խտանյութեր — 2,718 մլն դոլարի,
• Ապակյա տարաներ, շշեր — 1,077 մլն դոլարի,
• Խաղող (թարմ կամ չորացրած) — 401,9 հազար դոլարի,
• Թարմ ծաղիկներ և կոկոններ — 241,5 հազար դոլարի։

Դրամական փոխանցումներ 2026 թվականի հունվարին

Հայաստանից կատարված դրամական փոխանցումներն աճել են գրեթե 26%-ով։ Ըստ վիճակագրության՝ Վրաստան է փոխանցվել ավելի քան 984 հազար դոլար (2025-ի հունվարին՝ 782 հազար դոլար)։ Զուգահեռաբար, Վրաստանից Հայաստան փոխանցումները նվազագույն չափով՝ 0,5%-ով են աճել՝ կազմելով 662 հազար դոլար։

Զբոսաշրջություն

Հայաստանից Վրաստան այցելությունների թիվն աճում է։ 2025 թվականին Հայաստանից կատարված այցելությունները ընդհանուր այցերի մեջ զբաղեցրել են 3-րդ տեղը։ Տուրիզմի ազգային վարչության տվյալներով՝ 2025 թվականին Հայաստանից Վրաստան է կատարվել 948 հազար 242 այցելություն։

Ներդրումներ

2025 թվականի առաջին երեք եռամսյակների ընթացքում Հայաստանից կատարված ուղղակի օտարերկրյա ներդրումները կազմել են 16 մլն 57 հազար դոլար, ինչը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ (18,37 մլն դոլար) նվազել է 12,6%-ով։

Կարդացեք նաև.

Նիկոլ Փաշինյանն ավարտել է աշխատանքային այցը Վրաստան

Վրաստանի և Հայաստանի տնտեսական հարաբերությունները խորանում են. Փաշինյան

Զրուցել են Վրաստանի սահմանին հայ վարորդների տեղաշարժը խոչընդոտելու շուրջ