Մեդիայի պաշտպանության կոալիցիայի համընդհանուր պարբերական վերանայման (UPR) զեկույց է ներկայացրել Վրաստանում լրատվամիջոցների իրավունքների վիճակի վերաբերյալ։
Մեդիայի պաշտպանության կոալիցիան (MAC), Լրագրողների պաշտպանության կոմիտեի (CPJ) հետ համատեղ, պատրաստել է համընդհանուր պարբերական վերանայման (ՀՊՎ) զեկույց։ Փաստաթուղթը պատրաստվել է ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդի համընդհանուր պարբերական վերանայման (UPR) 55-րդ նստաշրջանի համար։
Փաստաթուղթը ներկայացնում է լրատվամիջոցների ազատության աղետալի վատթարացումը 2021-2025 թվականներին և «Վրացական երազանք»-ի ավտորիտար պահվածքը ԵՄ անդամակցության բանակցությունների կասեցման դեմ շարունակվող զանգվածային բողոքի ցույցերի ֆոնին։
Հիմնական եզրակացություններն են.
- Քաղաքական դրդապատճառներով հետապնդում. «Նեթգազետի» և «Բաթումելեբի» լրատվամիջոցների հիմնադիր լրագրող Մզիա Ամաղլոբելիի անօրինական կալանքը և երկամյա ազատազրկման դատավճիռը։ Նրան ներկայացված մեղադրանքները քննադատաբար են գնահատվել միջազգային և տեղական մակարդակներում։
- Համակարգային բռնություն. լրագրողների վրա հարձակման հարյուրավոր փաստագրված դեպքեր, հատկապես եվրոպամետ բողոքի ցույցերի ժամանակ (2024 թվականի նոյեմբեր — 2025 թվականի մայիս)։
- Ռեպրեսիվ օրենսդրություն. լրատվամիջոցների ազատությունը և խոսքի ազատությունը սահմանափակելու համար ռեպրեսիվ օրենքների ընդունում։ Մասնավորապես՝ հեռարձակողների դեմ պատժամիջոցների ընդլայնում, արտասահմանյան դրամաշնորհների սահմանափակումներ, խոսքի ազատության պաշտպանության թուլացում։
- Երկրի մուտքի անհիմն մերժում. 2022 թվականից ի վեր աճել է արտասահմանյան լրագրողների համար Վրաստանի տարածք մուտք գործելու մերժման դեպքերի թիվը։ Խորհրդարանական նոր կանոնակարգեր, որոնք հանգեցրին անկախ լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների հավատարմագրման կասեցմանը։
- Դատական հետապնդում. 2021 թվականից ի վեր քննադատող լրագրողների դեմ ավելի քան 40 դատական հայց։
- Հանրային տեղեկատվության հասանելիության սահմանափակումներ. Հանրային տեղեկատվության և պետական հաստատությունների հասանելիության վատթարացում։
- Ապատեղեկատվություն. անկախ լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների դեմ տարածվում են կեղծիքներ՝ հանրության աչքում նրանց վարկաբեկելու նպատակով։
Զեկույցն ընդգծել է Վրաստանի դրամատիկ վերափոխումը տարածաշրջանային ժողովրդավարական առաջնորդից դեպի ավտորիտար պետություն, որը թիրախավորում է անկախ լրատվամիջոցները։
