Ամաղլոբելին` Սախարովի մրցանակի դափնեկիր. մինչ օրս ովքեր են ստացել այս մրցանակը

«Բաթումելեբի»-ի և «Նեթգազեթի»-ի հիմնադիր և տնօրեն Մզիա Ամաղլոբելին Սախարովի մրցանակի դափնեկիր է դարձել բելառուս լրագրող Անջեյ Պոչոբուտի հետ միասին։

Սախարովի մրցանակը, որը կրում է խորհրդային այլախոհ Անդրեյ Սախարովի անունը, 1988 թվականին հիմնադրել է Եվրախորհրդարանը։

Այս մրցանակը Եվրոպական Միության բարձրագույն պարգևն է մարդու իրավունքների ոլորտում։

Մրցանակը շնորհվում է ամեն տարի տարբեր ոլորտներում ներդրված ջանքերի համար. մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանություն, ժողովրդավարության զարգացում, օրենքի գերակայության պաշտպանություն, փոքրամասնությունների իրավունքներ և միջազգային իրավունքի հարգանք։

Ովքեր են մինչ օրս ստացել Սախարովի մրցանակը

  • Սախարովի մրցանակն առաջին անգամ շնորհվել է հիմադրման տարում` 1988 թվականին, Հարավային Աֆրիկայի առաջին նախագահ, ռասայական խտրականության դեմ պայքարի առաջամարտիկ Նելսոն Մանդելային։
  • 1992 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց Արգենտինայի ծնողների ասոցիացիային՝ «Մայո հրապարակի ծնողներին», որոնք կորցրել էին իրենց երեխաներին «Կեղտոտ պատերազմի» ժամանակ: 1976-1983 թվականները Արգենտինայի պատմության մեջ պետական ​​ահաբեկության շրջան էին, երբ մարդիկ առևանգվում, խոշտանգվում և գնդակահարվում էին առանց դատավարության։
  • 1995 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց քուրդ քաղաքական գործիչ Լեյլա Զանային: Նա 10 տարի ազատազրկման դատապարտվեց Թուրքիայի խորհրդարանում քրդերեն խոսելու համար։
  • 2003 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց գանացի դիվանագետ և ՄԱԿ-ի յոթերորդ գլխավոր քարտուղար Քոֆի Անանին: Քոֆի Անանը նաև 2001 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակի դափնեկիր է։
  • 2004 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց Բելառուսի լրագրողների ասոցիացիային, իսկ 2005 թվականին` «Լրագրողներ առանց սահմանների» ֆրանսիական ոչ կառավարական կազմակերպությանը, որն աջակցում է մամուլի ազատությանը և պաշտպանում լրագրողների իրավունքներն ամբողջ աշխարհում։
  • 2008 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց չինացի ակտիվիստ և այլախոհ Հու Ջիային, որը «Հուլիսի 4» ասոցիացիայի ղեկավարն է։
  • 2009 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց «Մեմորիալ» ազդեցիկ մարդու իրավունքների կազմակերպությանը։
  • 2011 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց «Արաբական գարնան» ակտիվիստներին և մարդու իրավունքների պաշտպաններին Եգիպտոսից, Լիբիայից, Սիրիայից և Թունիսից։
  • 2013 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց պակիստանցի կանանց իրավունքների պաշտպան և կրթության ակտիվիստ Մալալա Յուսաֆզային։
  • 2015 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց արաբ գրող և ակտիվիստ Ռաիֆ Բադավիին, որը բանտարկվել էր Սաուդյան Արաբիայի կրոնական գործերի ոստիկանության դեմ քննադատական ​​հրապարակումների համար։
  • 2020 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց Բելառուսի ժողովրդավարական ընդդիմությանը։
  • 2021 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց ռուս ընդդիմադիր գործիչ և Կոռուպցիայի դեմ պայքարի հիմնադրամի հիմնադիր Ալեքսեյ Նավալնիին։
  • 2022 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց ուկրաինացի ժողովրդին։ Մրցանակաբաշխության արարողությունը նշանավորվեց մեկ րոպե լռությամբ՝ ի հիշատակ Ուկրաինայի ազատության համար զոհված ուկրաինացիների։ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին մասնակցեց մրցանակաբաշխությանն առցանց։
  • 2023 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց Մահսա Ամինին և «Կանայք, կյանք, ազատություն» շարժմանը։
  • 2024 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց Վենեսուելայի ընդդիմադիր քաղաքական գործիչներ Մարիա Կորինա Մաչադոյին և Էդմունդո Գոնսալեսին։
  • 2025 թվականին Սախարովի մրցանակը շնորհվեց վրացի լրագրող Մզիա Ամաղլոբելիին և բելառուս լրագրող Անջեյ Պոչոբուտին։