«Ալիք Մեդիա»-ն ներկայացնում է «Բացահայտիր ատելության խոսքը քո համայնքում» նախագծի շրջանակներում անցկացված մրցույթի մասնակիցների էսսեները: Մրցույթի շրջանակներում «Ալիք Մեդիա»-ն ստացել է մի շարք գործեր, որոնցից խմբագրակազմն ընտրել է լավագույն հինգը` կայքում հրապարակման համար: Մրցույթը նախատեսված էր «Բացահայտիր ատելության խոսքը քո համայնքում» դասընթացների շրջանավարտների համար: «Ալիք Մեդիա Վրաստան»-ը պատասխանատվություն չի կրում էսսեների բովանդակության համար, տեքստում նշված կարծիքը կարող է չհամընկնել մեր խմբագրակազմի կարծիքին:
Վրաստանը բազմազգ երկիր է։ Այստեղ կողք կողքի ապրում են տարբեր կրոնի, ազգության և մշակույթի մարդիկ։ Այսպիսի հասարակության շրջանում խաղաղությունը պահպանելու համար անհրաժեշտ է փոխադարձ հարգանք, հարգանք ուրիշի ընտրության ազատության իրավունքի նկատմամբ և պարզապես սեր դեպի մարդը։
Ցավոք, նման միջավայր մենք չենք տեսնում ամենուր։ Մարդիկ հաճախ կարծում են, որ իրենց պարտականությունն է թելադրել ուրիշներին, թե որն է «ճիշտ» միտքը կամ գործողությունը, որ մաշկի գույնն է ընդունելի, որ կրոնն է ավելի ընդունելի կամ ով պետք է ավելի շատ իրավունքներ ունենա այս կամ այն հասարակությունում։
Թեպետ ապրում ենք 21-րդ դարում, այս խնդիրները դեռ գոյություն ունեն։ Այս տեսակետների արտահայտումը պարզապես կարծիք հայտնելու տեսք չունի. մարդիկ փորձում են տարածել իրենց բացասական կարծիքները հասարակության շրջանում, ինչն արվում է ատելության լեզվի միջոցով։ Հաճախ սա միայն խոսքերով չի սահմանափակվում, կարող է նաև հանցագործությունների պատճառ դառնալ։
Չի կարելի չնշել նաև Վրաստանի Քվեմո Քարթլիի մարզը, որտեղ կողք կողքի ապրում են ադրբեջանցիներ, հայեր, սվաններ, աճարներ և այլք։ Այստեղ հաճախ են թյուրիմացություններ ծագում տարբեր խնդիրների պատճառով, որոնք պայմանավորված են լեզվական խոչընդոտներով, մտածողության տարբերությամբ, իսկ ատելության լեզվի ամենացավոտ մասը կրոնական բովանդակությունն է։ Հաճախ են տեղի ունենում կրոնական հողի վրա ատելության լեզվի և դրանից բխող հանցագործությունների դեպքեր, սակայն դրա մասին հանրային խոսք գրեթե չի լինում։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ այս կոնֆլիկտների աղբյուրը համարվում են ազգային փոքրամասնությունների ներկայացուցիչները, որոնց խնդիրներին պետությունը պատշաճ ուշադրություն չի դարձնում։
Այս խնդրի հստակ օրինակ կարող է լինել Թեջիսիի Սուրբ Կոնստանտին եկեղեցին, որը գտնվում է Քվեմո Քարթլիի երկու գյուղերի՝ հայ և ադրբեջանական համայնքների միջև։ Չնայած իր մշակութային և պատմական արժեքին, շրջանի բնակչության մեծ մասին դա հայտնի չէ։ Հայ համայնքի համար այս եկեղեցին կարևոր սուրբ վայր է, որտեղ նրանք հավաքվում են Զատկի ժամանակ, աղոթում և տոնում։
Սակայն վերջին տարիներին այս տարածքում ամեն տարի տեղի է ունենում միջադեպ, որը բացասաբար է անդրադառնում տեղի էթնիկ հարաբերությունների վրա։ Ադրբեջանական համայնքի որոշ ներկայացուցիչներ Զատկի օրերին ներս են տանում տնային կենդանիներ եկեղեցու տարածք, ինչն ընկալվում է որպես եկեղեցու նվաստացում։ Այս գործողությունը ոչ միայն վիրավորում է կրոնական զգացմունքները, այլ նաև խորացնում է էթնիկական հակասությունները, սրում ատելությունը և խաթարում համակեցության հնարավորությունը։
Այս խնդրի ըմբռնումն ու համապատասխան արձագանքը անհրաժեշտ են։ Խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն կոնկրետ սրբավայրին, այլ ամբողջ երկրի էթնիկական, մշակութային և կրոնական կառուցվածքին։ Երբ պետությունը նման միջադեպերին չի արձագանքում, դա ընկալվում է որպես անտարբերություն կամ ազգային փոքրամասնությունների ճնշման խրախուսում։ Այդ անգործությունը վնասում է ինչպես փոքրամասնություններին, այնպես էլ ազգային ժառանգությանը։
Կարևոր է նշել նաև լեզվական խոչընդոտի դերը։ Վրացերենի չիմացությունը հաճախ առաջացնում է հաղորդակցության խնդիրներ համայնքների միջև։ Երբ չկա ընդհանուր լեզու, խորանում է օտարացումը, ծագում են ստերեոտիպեր և սխալ ընկալումներ, ինչը ատելության լեզվի բնորոշ հատկանիշներից է։ Կոմունիկացիայի պակասը մի հիմնական գործոն է, որը նպաստում է ատելության լեզվի տարբեր ձևերով դրսևորմանը։
Թեջիսիի եկեղեցու օրինակը ցույց է տալիս, որ կրոնական և էթնիկական խաղաղությունը հնարավոր չէ ապահովել միայն ավանդույթների հարգանքով, անհրաժեշտ են պետության ակտիվ մասնակցություն, իրազեկության բարձրացում և էթնիկ խմբերի միջև երկխոսության խրախուսում։ Միայն այսպես կարելի է վերականգնել վստահությունը, հաղթահարել հակասությունները և ստեղծել հասարակություն, որտեղ բոլորը կունենան արժանապատիվ տարածք՝ իրենց ինքնությունը պահպանելու համար։
Հեղինակ՝ Սոնյա Կազարյան
